🌟Ta có thể nhận thấy rằng khổ đau trên thân xác thường do nơi tâm thức gây ra, hoặc ít ra ta cũng nhận thấy với cùng một đớn đau trên thân xác như nhau, nhưng một tâm linh an bình và hạnh phúc cảm nhận sự đau đớn ấy ít hơn hẳn so với một tâm linh giao động và lo âu. Ta cũng nhận thấy rất nhiều người có gia tài khổng lồ, đầy đủ tất cả mọi tiện nghi vật chất mong muốn, nhưng họ lại rơi vào tình trạng suy nhược tâm thần, lo âu và bất hạnh…, trong khi đó đối với những người khác, dù cuộc sống thực tế của họ vướng mắc đầy dẫy những phiền toái, nhưng tâm linh vẫn hạnh phúc, trong lòng vẫn an bình, họ biểu lộ một phong cách trong sáng. Một người có tâm thức minh mẫn, cởi mở, thăng bằng, có thể dự trù cách xử thế của mình trước những khó khăn không thể tránh khỏi và giữ được an bình kể cả trường hợp đối đầu với những điều bất hạnh lớn lao xảy ra, trong khi ấy một tâm thức thiển cận, dao động và lo âu, không biết suy nghĩ, sẽ trở nên bối rối và thiếu nghị lực trước một việc khó chịu bất ngờ xảy đến, dù cho có nhỏ nhoi đi nữa. Tâm thức quan trọng hơn thân xác rất nhiều. Vậy, nếu tâm thức có khả năng giúp ta chịu đựng được khổ đau, cảm nhận được những đớn đau trên thân xác nhiều hay ít, hoặc quá đáng hoặc đủ sức chịu đựng, thì điều ấy chứng tỏ cho ta hiểu rằng nên quan tâm nhiều hơn vào cách suy nghĩ của ta. Vậy « Chuẩn bị » cho tâm thức thật hết sức quan trọng, và tu tập Đạo Pháp là một cách chuẩn bị tuyệt vời. Tạm thời ta khoan nói đến quy luật về nghiệp và kiếp sống tương lai về sau, và trong phần này ta chỉ quan tâm đến những hậu quả nào mà việc tu tập Đạo Pháp có thể mang đến cho ta ngay trong kiếp sống hiện tại. Chính tâm thức ta và nhất là tâm thức của những kể khác nữa sẽ gặt hái những hậu quả đó. Với một tâm thức cao cả, tinh khiết và rộng lượng ta trải rộng sư an vui ra chung quanh ta, ta sẽ cảm nhận trong cử chỉ đó một sự an bình to lớn và ta chia xẻ với kẻ khác.
..Một số người có vốn liếng tinh thần và văn hóa cao, họ nhất quyết tin rằng họ có đủ tinh thần rộng rãi, và họ nghĩ rằng Đạo Pháp chẳng có ích lợi gì cả, họa chăng chỉ cần cho những nơi nào bán khai và hẻo lánh.
Nhưng thật ra Đạo Pháp là gì ? Nhất định không phải là khoác lên người một chiếc áo đặc biệt, xây tu viện và bận rộn trong những nghi lễ phức tạp…Những điều này có thể đi đôi với việc tu tập Đạo Pháp, nhưng tuyệt nhiên không phải là Đạo Pháp. Tu tập Đạo Pháp thật sự thuộc về chiều sâu, trong một tâm thức an bình, cởi mở và rộng lượng, một tâm thức mà ta biết cách khắc phục, một tâm thức hoàn toàn được kiểm soát. Cả trong trường hợp ta có thể tụng niệm thuộc lòng cả Tam Tạng Kinh, nhưng nếu ta còn ích kỷ và còn làm thiệt hại đến kẻ khác, ta vẫn chưa phải là người tu tập Đạo Pháp.
Tu tập Đạo Pháp là tu tập để trở thành chân chính, trung thành, lương thiện, khiêm tốn…, giúp đỡ và kính trọng kẻ khác, hy sinh cho kẻ khác. Tìm cách gom góp của cải hoặc chiếm giữ một địa vị xã hội cao, không đủ tạo ra sự tín nhiệm nơi kẻ khác, cũng không đưa đến an bình. Đứng trước những kẻ thế lực trong thế gian này, một số người cúi đầu thật thấp, nịnh hót tối đa, nhưng khi quay lưng thì họ lại chỉ trích và khinh thường. Những kẻ nào nuôi dưỡng sự thèm muốn, tâm thức của họ thường không yên tĩnh, họ lo âu, bồn chồn vì sợ mất những gì họ đã đạt được bằng bao nhiêu khổ nhọc. Khi ta chết, ta sẽ bắt buộc phải bỏ lại tất cả, kể cả những số tiền đầu tư vững chắc nhất trong ngân hàng, mà có thể trước đây ta đã từng khổ tâm biết bao nhiêu với chúng. Ta cũng sẽ bỏ lại cả cha mẹ, thân thuộc, bạn bè. Nếu ta từng có một cuộc sống kém lương thiện, cuộc sống đó có thể sẽ làm cho ta hối hận nhiều, nhưng dù sao đi nữa, ta cũng không thụ hưởng được cái « quả » đem đến từ sự bất lương thiện của ta. Ta phải bỏ lại xác thân này.
Cái xác thân của tôi đây, của người tên là Tenzin Gyatso, tôi cũng phải bỏ lại, và bỏ lại cả cái áo nhà sư của tôi nữa, cái áo mà tôi chưa hề bao giờ bỏ nó, dù cho chỉ một đêm ; vậy thì chúng ta sẽ bỏ lại tất cả, và nếu như tất cả những gì ta có, chỉ là vật chất và ích kỷ, những giây phút cuối cùng còn lại của ta sẽ rất hoang mang vì lo âu và buồn khổ.
Khắc phục tâm trí, từ bỏ những gì phù phiếm, sống một cách hài hòa với kẻ khác và với chính ta, sẽ đem đến cho ta hạnh phúc, dù cho đời sống thường nhật của ta có thấp kém, ngay cả trường hợp ta rơi vào cảnh bần hàn, sẽ có người khác giúp đỡ ta, vì trước đây ta đã từng là người tốt và nhân từ : chúng ta đừng quên là những ai dù đồi bại nhất và hung dữ nhất, nhưng khi nào họ vẫn còn là một con người, thì vẫn còn một hạt giống nhỏ của yêu thương và từ bi trong lòng họ, để một ngày nào đó sẽ biến họ thành một vị Phật.
« Ba thế giới * đều vô thường như những đám mây mùa thu; sự sinh và sự chết của con người giống như một trò chơi, như giòng nước trút nhanh từ một con thác trên núi ». Tất cả mọi hiện tượng, con người, nơi chốn đều biến đổi. Không có gì trường tồn vô tận cả. Sự sống của con người, là một dạng thể thật sơ khai và thô thiển của vô thường ; nó bất định một cách kinh khiếp, nhất là trong thời đại của chúng ta. Khi mới sinh ra đời, con người đã biết chắc chắn rồi đây sẽ chết và giây phút đó càng lúc càng đến gần hơn. Cái chết xảy đến như một tia chớp phũ phàng mà chúng ta không kịp dự trù trước, cũng không kịp để chờ đợi. Từ lúc khởi nguyên của thế giới này, con người được sinh ra, rồi sau đó lại chết. Có thể họ rất khôn ngoan, có có thể họ rất cường tráng ; nhưng không một ai tránh khỏi những tình trạng mang tính tất yếu; sự sống và cái chết là những chuyện như thế. Mỗi con người đều trải qua một quá trình thoái hóa như nhau : khi còn trẻ ta không cần kính mắt, trước đây tôi không có, nhưng hôm nay tôi đã bắt đầu đeo kính rồi, thị giác của tôi suy giảm dần dần cho đến lúc tôi không còn nhìn thấy gì cả ! Thân xác cũng suy thoái liên tục, các nếp nhăn hiện ra, tóc rụng, thính giác cũng trở nên yếu hơn và khi thời gian càng dồn thêm, ta lại càng thấy mỏi mệt hơn, mỏi mệt đủ thứ. Những người trẻ tuổi hơn sẽ thay vào chỗ của chúng ta, họ sẽ cho những ý kiến của chúng ta là lỗi thời và áp đặt một cách kiêu hãnh ý kiến của họ, cứ xem như là ý kiến của Phật vậy. Tuy thế, họ cũng sẽ đi chung một con đường như ta, tuy rằng hôm nay họ vẫn đối xử với chúng ta như những người già lẩm cẩm ; tất cả những gì ta đã từng trải qua trong khi còn trẻ với bao thích thú, bây giờ đã trở nên nhờm chán ; những đối tượng ta bám níu trước đây cũng có thể trở thành những đối tượng của ghét bỏ. Ta mang đầy hối tiếc vì đã từng hoạch định biết bao nhiêu dự án nhưng ta không đem ra thực hiện được, ta không còn đủ sức lực cũng như can đảm để thực hiện những chương trình đã thiết lập với biết bao hăng say và sinh lực, thiết lập vào cái thuở mà ta nghĩ rằng ta dư sức « bắt được con chim đang bay trên trời ».
Cái thuở đó qua nhanh; nếu ta là người thế tục, ta lập gia đình ; vợ con buộc ta vào những trách nhiệm nặng nề hơn, và nghị lực phải tiêu hao để mong luôn luôn tìm được một mức sống xã hội cao hơn, một « địa vị » nghề nghiệp tốt hơn. Đạt được những thứ ấy, không tránh khỏi đưa đến những tình cảm ly gián : như sự tranh đua, ganh tỵ và tiếp đó là sự khinh thường, cuối cùng ta tự tạo ra cho ta « một chỗ nắng » (tức là đứng trơ vơ giữa chỗ nắng cháy không bóng mát, có nghĩa là trong một vị thế không thuận lợi); ta không thể thực hiện được việc ấy nếu không tìm cách loại trừ bớt những kẻ khác ! Trong lúc ta bận rộn với các chuyện này thì ngày tháng trôi qua, rồi đến năm tháng cũng trôi theo…
..Nếu một người nào đó, trong cương vị của họ, trên nguyên tắc họ phải hiểu biết Đạo Pháp, nhưng lại hành động như trường hợp vừa kể trên đây và theo đuổi một cuộc sống trái ngược với những gì Đạo Pháp đã khuyên bảo, vậy làm thế nào một kẻ khác chưa hề biết Đạo Pháp là gì, có thể « ra thoát » được ? Cuộc sống lãng phí trôi nhanh, cuối cùng sẽ là sợ hãi, lúc ấy dù có muốn tu tập Đạo Pháp, nhưng sẽ không còn đủ hơi sức nữa.
Cuộc sống phí phạm đó đôi khi có thể tóm lược như sau : hai mươi năm đầu trải qua với sự hồ hởi, không hề nghĩ đến Đạo Pháp, hai mươi năm kế tiếp có ý định thoang thoáng là sẽ tu tập Đạo Pháp, nhưng không có thời giờ, hai mươi năm sau cùng sống trong sự hối tiếc, vì không còn đủ sức lực để tu tập Đạo Pháp nữa. Chính là như thế đấy, cuộc sống trôi qua trong trống rỗng, (nhưng không phải cái trống rỗng của Tánh không mà ta tìm kiếm ) (…)
Không bao giờ được làm mất thời giờ, hoàn cảnh có thể bất thần trở nên bất lợi. Bất kể cái vẻ bên ngoài của ta ra thế nào, hay sự phán đoán của kẻ khác đối với ta ra sao, quan trọng là phải tự làm nhân chứng cho chính ta ; tự làm nhân chứng để không bao giờ hối tiếc, ân hận, và thỉnh thoảng phải tự xét cẩn thận nôi tâm của ta ! Liên tục kiểm xoát bản thân là điều hệ trọng. Nếu sự sống tiếp tục chờ đợi cho ta có đủ thời giờ thực hiện những ước muốn tốt đẹp, thì chẳng có vấn đề gì phải nói, nhưng sự sống không chờ đợi, thời gian cứ trôi đi là vì “đời sống của ba thế giới là vô thường giống như những đám mây mùa thu”
Những điều trên đây cũng đã được viết một cách thật giản dị trong mục đích làm thế nào cho dễ hiểu và có thể dịch được sang các ngôn ngữ khác trong mục đích đem đến lợi ích cho những ai đi tìm Đạo Pháp của Phật, dù đến từ phương Đông hay phương Tây. (…) Ước mong rằng những điều ấy, được viết bởi một người tu hành tên là Tenzin Gyatso, Đat-lai Lạt-ma thứ XIV, có thể góp công giúp cho lòng Thương yêu và sự Tinh khiết được nẩy nở một cách hài hòa.».
❤Tác giả: Tenzin Gyatso, tức Đức Dalai Lama thứ 14
—
Ba thế giới gọi là Tam giới, tức là ba thế giới của vòng sinh tử. Ba thế giới ấy là : a) Dục giới : thế giới của ái dục, b) Sắc giới : thế giới của thiên nhân trong cõi Thiên, thiên nhân không còn dục tính nhưng vẫn còn thich thú (ăn uống, hưởng thụ…), b) Vô sắc giới : thế giới thuần túy tâm thức.
✨Nguồn: Drikung Karyu Dharm Raja