KHENPO TSULTRIM LODRO – TRI KIẾN ĐÚNG ĐẮN
🌿🙏🌿
Khenpi Tsultrim Lodro sinh năm 1962 ở hạt Drango (Luhuo) tại Tây Tạng, Khu tự trị Tây Tạng Garze thuộc tỉnh tứ xuyên. Năm 1984, Ngài xuất gia tại Phật học Viện Ngũ Minh Larung Gar trứ danh ở Serthar, trở thành học trò của đạo sư tâm linh lỗi lạc – Đức Chogyel Yeshe Norbu Jigme Phuntsok. Sau nhiều năm nỗ lực tu học năm bộ Kinh luận chính yếu và các Mật điển, Ngài được trao bằng Khenpo nhằm công nhận sự uyên bác của Ngài.
Trong hơn hai mươi năm, Khenpo đã giám sát việc đào tạo Tăng tài tại Larung Gar, sản sinh ra các thế hệ tu sinh thành tựu. Trong thập niên 90, Ngài ban một chuỗi các bài giảng ở Singapore, Malaysia và Đài Loan. Trong thập kỷ vừa qua, Khenpo tập trung các nỗ lực của Ngài ở những vùng thuộc Tây Tạng, thúc đẩy sự hiểu biết về môi trường, giáo dục, việc ăn chay và tâm quan trọng của việc bảo vệ mạng sống và từ bỏ sát sinh. Cùng lúc, Ngài tìm cách làm sâu sắc sự hiểu về Giáo Pháp căn bản của cộng đồng Tây Tạng và để làm vậy, Ngài đã du hành tới nhiều nơi để thuyết giảng cho thính chúng cư sĩ. Nhấn mạnh vào việc cỗ võ văn hóa Tây Tạng, Khenpo thành lập các thư viện và trường học. Đáng chú ý, Ngài cũng tổ chức một nhóm các chuyên gia ngôn ngữ và học giả đại diện mọi vùng của Tây Tạng để cùng nhau kết tập một cuốn từ điển ba ngôn ngữ (Tạng – Trung – Anh) gồm các thuật ngữ từ vựng mới.
Trong mười năm qua, Khenpo đã tận tụy trau dồi một cách sâu sắc sự hiểu của Ngài về khoa học và triết học phương Tây, và sử dụng các phương pháp hiện đại để phổ biến văn hóa Phật giáo. Khenpo đã xuất bản nhiều cuốn sách về Phật giáo bằng Tạng ngữ, Hoa ngữ và Anh ngữ.
Vô minh làm khởi lên hành, các hành động tạo tác làm khởi lên thức và rốt ráo, sinh dẫn đến lão và tử. Mỗi nguyên nhân phía trước làm khởi lên kết quả theo sau, từ đó lại làm khởi lên nguyên nhân tiếp theo và tương tự. Đây là duyên sinh khởi. Điều này áp dụng theo cả chiều đảo ngược. Tức là, khi vô minh chấm dứt, hành cũng sẽ dừng, sau đấy là thức, danh và sắc… cho tới khi sinh chấm dứt, cuối cùng lão và tử cũng dừng. Duyên khởi (phụ thuộc nhân duyên) ngừng lại. Sự tiếp tục của duyên khởi là luân hồi, sự ngừng dứt của duyên khởi là giải thoát khỏi luân hồi.
Những gì bây giờ chúng ta đang trải qua là sự tiếp tục của duyên khởi, và điều mà ta cần phải hoàn thành là làm cho nó ngừng lại. Chìa khóa để tiếp tục hay chấm dứt duyên sinh khởi này là vô minh, điều đầu tiên trong Thập Nhị Nhân Duyên. Chừng nào vô minh còn, các hiện tượng theo sau sẽ không thể ngừng. Ví dụ, khi đầu máy đang chạy, phần còn lại sẽ chạy theo. Nếu nó ngừng lại hoặc không có đầu máy, phần còn lại của đoàn tàu sẽ không di chuyển. Tương tự, nếu sự kết nối của chuỗi dây xích không ngừng dứt thì phần còn lại sẽ không thể ngừng; nhưng một khi vô minh chấm dứt thì phần còn lại không thể tiếp tục và vì thế người ta thoát khỏi luân hồi. Tựu chung lại, giải pháp căn bản vẫn nằm ở việc tiêu trừ vô minh.
Lấy ví dụ, trong một cơn ác mộng, chúng ta sẽ trải qua đau đớn và sợ hãi thật sự, y như chúng ta thấy vào ban ngày. Sao lại thế? Khi ngủ, chúng ta mơ. Tuy nhiên, không phải giấc mơ là thứ ảnh hưởng đến chúng ta và gây ra nỗi đau mà chính sự bám chấp của chúng ta vào giấc mơ cho rằng giấc mơ là chắc thật. Nếu chúng ta không xem nó là thực, thì nó không thể gây ra nỗi sợ hãi và đau đớn dù cho các cảnh tượng trong mơ có xuất hiện chăng nữa.
Cũng giống như vậy, lý do chúng ta trải qua khổ đau trong luân hồi cũng vì sự bám chấp – chúng ta xem thứ hư huyễn là thật và chắc, vì thế phải chịu khổ đau. Nếu chúng ta xoay chuyển và nhận ra bản tính không thực, hư huyễn của luân hồi, mọi sợ hãi và khổ đau sẽ biến mất như thể tỉnh dậy từ giấc mộng. Mặc dù luân hồi có thể không dừng lại ngay, nó sẽ bắt đầu phai nhạt. Như trong ác mộng, khi chúng ta biết rằng đó là giấc mơ, mọi sợ hãi và đau đớn liên quan đến giấc mơ sẽ biến mất lập tức, mặc dù giấc mơ chưa chấm dứt. Nhận ra rằng giấc mơ là không thật trong khi mơ sẽ chấm dứt được mọi phản ứng của cảm xúc khi đối mặt với nó. Chúng ta hiện giờ đang trong giấc mộng dài của luân hồi. Nếu chúng ta có thể tỉnh khỏi giấc mộng dài này, tức là nhận ra bản tính trống rỗng của mọi hiện tượng, thì qua đó vòng tái sinh sẽ kết thúc.
Điểm then chốt là vô minh. Vô minh là mê lầm. Điều đó nghĩa là chúng ta nhìn nhận sai lầm rằng mọi thứ chúng ta thấy và nghe đều là thật. Chính sự bám chấp mạnh mẽ vào tính chất huyễn ảo (mà ta cho là thực này) khiến chúng ta phải chịu nhiều khổ đau. Chư Bồ Tát không đau khổ nữa vì các ngài đã đạt chứng ngộ và nhờ thế có thể thấu hiểu một cách hoàn hảo tính Không của mọi hiện tượng. Sự thật là chư vị đã thoát khỏi mọi bám chấp và khổ đau, và điều này cho phép chư vị an trị trong luân hồi cho tới khi mọi hữu tình chúng sinh được giải thoát. Thay vào đó, nếu chư vị vẫn bám chấp vào sự hư huyễn đó giống như kẻ phàm phu, chư vị sẽ không thể nào không trải qua khổ đau và các ngài cũng sẽ không thể trụ mãi trong luân hồi để giải thoát hữu tình chúng sinh. Vì thế, bước đầu tiên là đẩy lùi vô minh.
Nói một cách đơn giản, cách thức để đẩy lùi vô minh, đầu tiên là vun bồi sự xả ly, phát khởi Bồ đề tâm và cuối cùng là chứng ngộ tính Không, và chứng ngộ tính Không dĩ nhiên là quan trọng nhất. Phương pháp đặc biệt và quan trọng để đạt chứng ngộ tính Không là thực hành anatta (vô ngã) – không một chúng sinh nào và cũng không hiện tượng bên ngoài nào có cái ngã tồn tại cố hữu. Không còn cách nào khác. Nói theo lý thuyết, tính Không có thể được xác quyết nhờ luận lý, nhưng việc thực hành anatta cũng là đặc biệt cho mục đích này. Sự thực hành vô ngã có thể trở thành nền tảng cho việc thực hành Đại Viên Mãn sau đó. Cuối cùng, chúng ta vẫn cần thực hành Đại Viên Mãn để tìm thấy con đường thoát khỏi vòng luân hồi bởi Đại Viên Mãn thực sự là con đường tốt nhất, nhanh nhất và dễ dàng nhất để chúng ta thành công trong nỗ lực muốn thoát khỏi luân hồi. Vì thế, đầu tiên, vô minh phải biến mất. Điều này nghĩa là sự bám chấp vào thực tại của một cái ngã độc lập và [sự bám chấp vào thực tại của] các hiện tượng cần phải chấm dứt.
🌿🙏🌿
Trích “Tri kiến đúng đắn”
Tác giả: Khenpo Tsultrim Lodro
Người dịch: Liên Hoa Trí (Pema Jyana)
Hiệu đính: Thanh Liên và Tâm Bảo Đàn
NXB Larong Books – Wisdom Light Series, 2018
Ảnh: nguồn internet