Vài người rất tò mò về thực hành phối ngẫu Yab-yum trong Mật thừa. Kinh thừa không có thực hành được gọi là Yab-yum như vậy; nếu có bất cứ điều gì, Kinh thừa giải thích về sự hợp nhất của công đức và trí tuệ, chứ không phải sự hợp nhất của nam và nữ. Thực hành Yab-yum trong Mật thừa là một thực hành liên quan đến khí, kinh mạch và tinh túy của thân. Tuy nhiên, với đa số, đó không phải là một thực hành, mà là một đại diện mang tính biểu tượng. Ví dụ, Bổn tôn nam đại diện cho tịnh quang, một khía cạnh của các hiện tượng; Bổn tôn nữ đại diện cho tính Không; sự hợp nhất của nam và nữ biểu tượng là sự không thể tách rời của các hiện tượng và tính Không. Tâm Kinh nói rằng, “sức tức là không” – sắc có thể biểu thị cho tất cả chư Phật hay Bồ Tát nam; nó cũng nói rằng “không tức là sắc” – tính Không có thể biểu thị cho tất cả chư Phật hay Bồ Tát nữ. “Sắc chẳng khác Không, Không chẳng khác Sắc” đại diện cho sự hợp nhất của nam và nữ. Người ta cần hiểu thực hành Yab-yum từ quan điểm này.
– Liệu Thực Hành Yab-Yum có bắt buộc?
Liệu thực hành phối ngẫu Yab-yum có phải là bắt buộc trong Mật thừa? Thực sự, nó không phải là bắt buộc trong Đại Viên Mãn Dzogchen và nó cũng chẳng hề được nhấn mạnh. Những người thiếu sự hiểu này nghĩ rằng tất cả môn đồ Kim Cương thừa thực hành cùng một cách, nhưng không phải vậy. Thực hành làm việc với khí, kinh mạch và tinh túy của thân tạo thành chỉ một phần nhỏ của Mật thừa; nó cũng không được tiến hành bởi người nam và nữ trung bình. Vì thế, với một người bình phàm, về cơ bản đó không phải là một phương pháp. Dzogchen không nhấn mạnh vào thực hành Yab-yum; một hành giả Dzogchen trên con đường, thứ bắt đầu bằng các thực hành sơ khởi [Ngondro] và lên đỉnh cao là sự giác ngộ, không cần thiết phải tiến hành thực hành này; hơn thế nữa, có những phương pháp tốt hơn trong Dzogchen để chứng ngộ tính Không. Trong tương lai, nếu bạn có cơ hội dấn thân vào thực hành chính thức và nghiên cứu những bản văn Kim Cương thừa, mọi chuyện sẽ còn trở nên rõ ràng hơn rằng đây là quan điểm đúng đắn.
Mật thừa thực sự có một số thực hành diệu kỳ, điều góp phần vào sự huyền bí của nó và gây ra những hiểu lầm. Vài người, không sẵn sàng hoặc không thể tuân theo những giới luật, đã phạm phải ác hạnh dưới nhiều sự giả bộ khác nhau và đem đến sự ô nhục cho Phật giáo Kim Cương thừa. Dĩ nhiên, những người bình phàm thì không hoàn hảo về hành động, nhưng bất kỳ hành động sai lầm nào phải được quy cho người đó, chứ không phải cho Phật giáo Kim Cương thừa. Với hầu hết mọi người, thực hành Yab-yum là không cần thiết và nó cũng không cần được thực hành. Thậm chí với ai đó khá thành tựu trong Mật thừa, cũng không cần thiết lắm bởi vẫn còn những phương pháp tốt hơn có thể được sử dụng.
Nói tóm lại, mục tiêu chung trong cả Kinh thừa và Mật thừa là chứng ngộ tính Không; sự khác biệt nằm ở phương pháp. Nhìn chung, các phương pháp trong Kinh thừa không tốt bằng Mật thừa; các phương pháp trong Mật thừa nhìn chung không tốt bằng Dzogchen. Bởi những điểm độc đáo của Dzogchen, nó được xem là đỉnh cao của mọi thực hành.
~ KINH VÀ MẬT: NHỮNG TƯƠNG ĐỒNG VÀ KHÁC BIỆT
Khenpo Tsultrim Lodro Rinpoche giảng
Pema Jyana chuyển dịch Việt ngữ