Những điều kiện ngoại cảnh rất dễ chi phối cảm xúc bên trong chúng ta. Chính vì vây, một trong những tư tưởng phổ biến của Đạo Phật là chúng ta nên xả bỏ cả lời khen cũng như tiếng chê, mọi thị phi. Nếu không làm thế, chúng ta sẽ vẫn nương tựa vào những điều kiện bên ngoài để có được cảm giác về “cái tôi” và giá trị của bản thân.
“Tảng đá vững vàng không bị lay động bởi cơn gió. Cũng như thế, người có trí tuệ không dao động trước mọi lời khen chê”
~ Đức Phật
Cứ thế, nhiều người bị tác động bởi lời nhận xét và cách nhìn của người xung quanh. Chúng ta không chắc lắm về tầm quan trọng của việc gì đó cho tới khi đón nhận lời khen ngợi hoặc ý kiến tích cực từ bên ngoài. Chúng ta dần học cách đánh giá bản thân qua con mắt của người khác. Thay vì có thể tập trung trong công việc yêu thích, chúng ta lại bị sao nhãng vì cứ phải liên tục để ý xem mọi người đánh giá mình thế nào. Với tâm trạng này, rất khó để chúng ta có thể hiểu được khái niệm về tâm an lạc hay tĩnh tại, bởi chúng ta quá bận rộn dành hết thời gian phóng chiếu thế giới dựa trên cảm xúc của mình. Khi đang hạnh phúc, thế giới ta sống dường như hoàn hảo, mọi việc đều suôn sẻ và bất cứ ai ta gặp cũng đều tử tế tốt đẹp. Nhưng khi gặp điều bất như ý, chúng ta thường phóng chiếu ra bên ngoài và cảm thấy dường như cả thế giới đang chống lại mình và cuộc đời bỗng trở nên phiền não chán chường.
Nếu biết ngồi tĩnh lặng, lắng tâm, chỉ đơn giản quan sát một ngày trôi qua mà không cần tới những bình phẩm khen chê, chúng ta sẽ bắt đầu thực sự kết nối với tự tính tâm. Khi không quá bám chấp vào những nhìn nhận, đánh giá từ bên ngoài, bạn sẽ ngạc nhiên khi thấy tâm chúng ta được rộng mở, trở nên khoáng đạt hơn bao giờ hết. Cảm giác tự tại không bị lệ thuộc vào người khác không có nghĩa là phải cắt đứt các mối quan hệ, sống xa lánh thế gian như trên một ốc đảo. Thực tế là chúng ta sẽ có nhiều thời gian để nghĩ tốt về mọi người thay vì lo lắng xem họ sẽ nghĩ sao về mình. Cũng như vậy, ta từ bỏ ý định phê phán người khác do đã lấy lại sự tự tin vào bản thân và biết trân trọng những nỗ lực của mọi người.
~ Trích ấn phẩm “Tâm an lạc” – Đức Nhiếp Chính Vương Gyalwa Dokhampa